Người đứng đầu tổ chức bữa ăn và chủ cơ sở nấu ăn phải chịu trách nhiệm trực tiếp nếu để xảy ra vi phạm về an toàn thực phẩm. (Ảnh: NAM NGUYỄN)

Lỗ hổng từ thức ăn đường phố và bếp ăn tập thể

Thời gian qua, liên tiếp các vụ ngộ độc tập thể xảy ra với quy mô lớn, trong đó nhiều vụ liên quan thức ăn đường phố và bếp ăn tập thể.

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, vụ ngộ độc thực phẩm xảy ra tại Trường tiểu học Bình Quới Tây (phường Bình Quới) khiến 266 học sinh mắc bệnh, trong đó 190 em phải nhập viện điều trị với các triệu chứng sốt, đau bụng, nôn ói.

Gần đây nhất, ngày 18/4/2026, tại xã Diễn Châu, tỉnh Nghệ An, hơn 20 người phải nhập viện sau khi ăn bánh mì, nghi do ngộ độc thực phẩm…

Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) cho biết, năm 2025, cả nước xảy ra 84 vụ ngộ độc thực phẩm với 2.301 người mắc. So với năm 2024, số vụ giảm 37,8% và số người mắc giảm 53,4%.

Riêng Quý I/2026, cả nước đã xảy ra 36 vụ ngộ độc thực phẩm, tăng 20 vụ so với cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, phần lớn các vụ việc tập trung tại khu vực đô thị đông dân, nơi nhu cầu tiêu thụ thực phẩm lớn nhưng việc kiểm soát nguồn gốc, điều kiện chế biến còn nhiều hạn chế.

Một trường hợp ngộ độc thực phẩm phải nhập viện điều trị tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định (Thành phố Hồ Chí Minh).

Lý giải về sự gia tăng này, theo đại diện Cục An toàn thực phẩm, số vụ ngộ độc được phát hiện tăng trong thời gian gần đây một phần do hệ thống giám sát và báo cáo đã được siết chặt. Đồng thời, việc kiểm tra công khai, xử lý vi phạm được đẩy mạnh đã giúp phát hiện nhiều vụ việc hơn, thay vì bị bỏ sót như trước đây.

Theo Cục An toàn thực phẩm, qua công tác điều tra thực tế, số vụ ngộ độc thực phẩm gần đây chủ yếu xảy ra tại các bếp ăn tập thể, bếp ăn trường học và thức ăn đường phố, đặc biệt là ở các đô thị lớn có địa bàn rộng, mật độ dân số cao, nhu cầu cần cung cấp thực phẩm lớn.

Việc truy xuất nguồn gốc thực phẩm đối với các cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ hoặc trên các sàn thương mại điện tử cũng rất khó khăn, ảnh hưởng tới khả năng phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trên diện rộng.

Bên cạnh đó, kiến thức chung về an toàn thực phẩm của những chủ cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ, thức ăn đường phố còn tương đối hạn chế, điều này dễ dẫn tới các hành vi gây mất vệ sinh an toàn thực phẩm trong quá trình chế biến, phục vụ thức ăn.

Điều kiện nơi bán hàng ngoài đường phố chật hẹp, đa số lưu động, nguy cơ không bảo đảm các điều kiện an toàn thực phẩm; các cơ sở kinh doanh vì lợi nhuận mà sử dụng nguyên liệu không bảo đảm…

Như vậy, từ thực tế của cơ quan chức năng phân tích, có thể thấy đang tồn tại những lỗ hổng kéo dài, đó là nguồn nguyên liệu khó truy xuất, điều kiện chế biến hạn chế, kiến thức an toàn thực phẩm của các cơ sở nhỏ lẻ còn thấp. Đặc biệt, tại các đô thị lớn, nhu cầu tiêu thụ cao khiến áp lực cung ứng thực phẩm nhanh, rẻ dễ dẫn đến việc đánh đổi an toàn...

Theo Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế đã ban hành các văn bản chỉ đạo khẩn cấp gửi Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố nhằm siết chặt quản lý an toàn thực phẩm học đường và thức ăn đường phố.

Theo đó, siết chặt trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở kinh doanh, đơn vị tổ chức bếp ăn tập thể. Đặc biệt, đối với bếp ăn trường học, người đứng đầu chịu trách nhiệm phải là Hiệu trưởng.

Bên cạnh đó, Bộ Y tế cũng yêu cầu đẩy mạnh hậu kiểm, công khai sai phạm và đặc biệt là huy động sức mạnh giám sát từ cộng đồng như Hội phụ huynh, Đoàn thanh niên.

Các cơ sở cũng được yêu cầu phải sẵn sàng phương án phản ứng nhanh, truy xuất nguồn gốc triệt để ngay khi có sự cố ngộ độc xảy ra, nhằm bảo vệ tuyệt đối sức khỏe cho học sinh và người dân.

Để bảo đảm an toàn thực phẩm mang tính dài hạn, các ngành chức năng hướng tới không "kiểm soát từng khâu riêng lẻ” mà chuyển sang "quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm”

Chuyển tư duy từ "kiểm soát từng khâu riêng lẻ" sang "quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm”

Trong thời gian tới, để giải quyết vấn đề bảo đảm an toàn thực phẩm mang tính dài hạn, chiến lược và xuyên suốt, Bộ Y tế cho biết đang phối hợp Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công thương, Bộ Tư pháp và các bộ, ngành liên quan xây dựng Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) nhằm tăng cường bảo đảm an toàn thực phẩm tại bếp ăn tập thể và thức ăn đường phố.

Theo đó, chuyển mạnh tư duy quản lý an toàn thực phẩm từ "kiểm soát từng khâu riêng lẻ" sang "quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm" (từ trang trại đến bàn ăn, kiểm soát nguyên liệu đầu vào, điều kiện sản xuất ban đầu đến sơ chế, sản xuất, phân phối, lưu thông sản phẩm và đến tay người tiêu dùng).

Sẽ kiểm soát giới hạn tồn dư các chất (thuốc trừ sâu, thuốc bảo vệ thực vật, chất kháng sinh, chất kích thích, chất bảo quản…) đối với nguyên liệu thực phẩm; kiểm soát chặt các điều kiện về sản xuất, sơ chế ban đầu như trồng trọt, chăn nuôi, kiểm soát giết mổ… quy định chặt tại các Luật chuyên ngành (chăn nuôi, thú y, thủy sản…).

Quy định cụ thể điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm người trực tiếp kinh doanh thức ăn; địa điểm kinh doanh; dụng cụ ăn uống, chứa đựng thực phẩm; nguyên liệu và phụ gia thực phẩm.

Quy định trách nhiệm chính quyền các cấp trong việc quản lý cơ sở kinh doanh, công tác chỉ đạo, phối hợp liên ngành, giám sát hậu kiểm, chủ động tổ chức lực lượng kiểm tra liên ngành trên địa bàn.

Bộ Y tế cũng đang phối hợp các ban, bộ, ngành liên quan xây dựng Đề án hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm từ Trung ương đến địa phương, trình Bộ Chính trị trong tháng 5/2026 nhằm bảo đảm việc quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm một cách đồng bộ, hiệu quả.

Vi phạm an toàn thực phẩm ngày càng tinh vi: Đề xuất tăng mạnh mức xử phạt đến 200 triệu đồng

24/04/2026 18:21

Một giải pháp quan trọng khác mà Bộ Y tế hướng tới đó là hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu tập trung về an toàn thực phẩm từ Trung ương đến địa phương để có thể dễ dàng truy xuất nguồn gốc xuất xứ của thực phẩm, kịp thời thu hồi thực phẩm không an toàn, giúp phòng ngừa ngộ độc thực phẩm lan rộng.

Cùng đó, Bộ Y tế đang tiếp tục phát triển bộ chỉ số về an toàn thực phẩm phục vụ cho hệ thống phân tích nguy cơ, để có thể cập nhật các thực phẩm không an toàn, kịp thời cảnh báo cho cộng đồng. Đồng thời, xây dựng hệ thống dữ liệu tập trung và chiến lược quốc gia đến năm 2035, hướng tới tiêu chuẩn quốc tế.

Cuối cùng, giải pháp truyền thông được xác định là tuyến phòng ngừa quan trọng. Việc nâng cao nhận thức người dân, khuyến khích giám sát cộng đồng và công khai vi phạm sẽ tạo áp lực buộc các cơ sở kinh doanh phải tuân thủ.

Để thực hiện mục tiêu “bảo đảm tốt nhất sức khỏe nhân dân, làm cho người dân yên tâm hơn khi sử dụng thực phẩm hằng ngày”, thực hiện các giải pháp thường xuyên năm 2026, ngay trong "Tháng hành động vì an toàn thực phẩm" triển khai từ 15/4-15/5, các đoàn thanh kiểm tra sẽ tập trung vào các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, bếp ăn tập thể, thức ăn đường phố - những vấn đề nóng đang được dư luận đặc biệt quan tâm.

​Ở cấp Trung ương, 5 đoàn kiểm tra liên ngành về an toàn thực phẩm do Bộ Y tế, Bộ Công thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì tiến hành thanh tra tại 10 tỉnh, thành phố trọng điểm.

​Tại địa phương, Ủy ban nhân dân các cấp cũng chủ động ban hành kế hoạch, triển khai kiểm tra liên ngành chặt chẽ từ cấp tỉnh đến cấp xã. Trong quá trình này, các đoàn công tác kết hợp lấy mẫu kiểm nghiệm để giám sát thị trường, giúp kịp thời phát hiện và cảnh báo sớm các loại thực phẩm có nguy cơ trong cộng đồng...

Đỗ Thoa