An toàn số ngày nay đã trở thành điều kiện nền tảng, quyết định hiệu quả và tính bền vững của chuyển đổi số, qua đó tác động trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và sự phát triển ổn định của nền kinh tế.

Lực lượng chủ lực nhưng dễ tổn thương

Việt Nam có khoảng 800.000 doanh nghiệp đang hoạt động, trong đó phần lớn là doanh nghiệp siêu nhỏ và doanh nghiệp gia đình. Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm tới 97-98% tổng số doanh nghiệp, đóng góp khoảng 20% GDP và tạo ra 80% việc làm trong khu vực kinh tế tư nhân. Đây là lực lượng giữ vai trò quan trọng trong duy trì sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm và bảo đảm an sinh xã hội.

Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia có tiềm năng phát triển kinh tế số nhanh trong khu vực. Các lĩnh vực như thương mại điện tử, du lịch, vận tải đang chứng kiến tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ, kéo theo nhu cầu chuyển đổi số trong doanh nghiệp ngày càng gia tăng. Tỷ lệ người dùng internet cao cùng với sự phổ biến của các nền tảng số tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp tiếp cận khách hàng và mở rộng thị trường.

Chính phủ cũng đã ban hành Đề án chuyển đổi số doanh nghiệp nhỏ và vừa giai đoạn 2026-2030, đặt mục tiêu hỗ trợ ít nhất 500.000 doanh nghiệp, trong đó 300.000 doanh nghiệp ứng dụng công nghệ số, nền tảng số và trí tuệ nhân tạo. Đây là một bước đi mang tính chiến lược nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trong kỷ nguyên số.

Xây dựng “lá chắn” bảo vệ doanh nghiệp vừa và nhỏ trong kỷ nguyên số

15/04/2026 16:20

Tuy nhiên, khi bước vào không gian số, không ít doanh nghiệp nhỏ và vừa lại đối mặt với một thực tế đáng lo ngại: Nguy cơ rơi vào “vùng lõm về an ninh mạng” - nơi năng lực phòng vệ còn mỏng, trong khi các mối đe dọa ngày càng gia tăng cả về quy mô lẫn mức độ tinh vi. Đáng chú ý, những rủi ro này càng trở nên nghiêm trọng trong bối cảnh nội tại của khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa còn nhiều điểm nghẽn chưa được tháo gỡ. Áp lực chi phí đầu vào gia tăng, thị trường biến động khó lường cùng yêu cầu đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực quản trị đặt doanh nghiệp trước sức ép lớn. Thực tế, không ít doanh nghiệp buộc phải rời khỏi thị trường, cho thấy quá trình sàng lọc đang diễn ra gay gắt. Điều đó cũng phản ánh sức chống chịu còn hạn chế của một bộ phận doanh nghiệp trong môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt.

Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an cho rằng, dữ liệu, nền tảng số và trí tuệ nhân tạo đang trở thành “tài sản chiến lược” của doanh nghiệp, quyết định năng suất, chất lượng và khả năng cạnh tranh. Tuy nhiên, cùng với đó là những rủi ro an ninh mạng ngày càng phức tạp, đòi hỏi doanh nghiệp phải thay đổi cách tiếp cận từ bị động sang chủ động phòng vệ. Nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa có nguy cơ trở thành “mắt xích yếu” trong hệ sinh thái số. Một sự cố như mất dữ liệu, gián đoạn hệ thống hay lừa đảo trực tuyến không chỉ gây thiệt hại về tài chính mà còn làm suy giảm niềm tin của khách hàng, đối tác.

Cùng quan điểm, ông Vũ Duy Hiền, Phó Tổng Thư ký kiêm Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia nhấn mạnh: An toàn, an ninh mạng không đứng ngoài chuyển đổi số mà chính là “nền móng” để chuyển đổi số diễn ra hiệu quả, bền vững. Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, chỉ một sự cố an ninh mạng cũng có thể xóa nhòa những nỗ lực tích lũy trong nhiều năm.

Đáng chú ý, yếu tố con người tiếp tục là “điểm yếu” trong nhiều hệ thống bảo mật. Nhận thức về an toàn thông tin còn hạn chế, thói quen sử dụng công nghệ thiếu an toàn cùng việc chưa xây dựng quy trình kiểm soát chặt chẽ khiến rủi ro nội tại trở thành nguy cơ thường trực.

Hình thành "Lá chắn số"

Ông Nguyễn Hoa Cương, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương cho biết, hệ sinh thái an ninh mạng tại Việt Nam có thể được nhìn nhận theo ba cấp độ: Hộ gia đình và doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ; các tổ chức giáo dục, nghiên cứu, đơn vị cung cấp dịch vụ; cấp Chính phủ cùng các bộ, ngành. Cách tiếp cận phân tầng này cho thấy cần có chính sách phù hợp với từng nhóm đối tượng, bảo đảm tính hiệu quả và khả thi trong triển khai. Đối với cơ quan quản lý, cần đẩy mạnh truyền thông chính sách theo hướng rõ ràng, dễ tiếp cận để doanh nghiệp không chỉ “nghe tên” mà còn hiểu “cách tiếp cận” và “cách thực thi”; đồng thời tăng cường đối thoại chính sách, thúc đẩy hợp tác công-tư nhằm đưa các giải pháp an toàn số đi vào thực tiễn.

Đối với hệ sinh thái an ninh mạng, cần xây dựng các cổng thông tin tập trung, công bố danh sách nhà cung cấp uy tín để doanh nghiệp biết tìm giải pháp ở đâu, lựa chọn như thế nào; đồng thời vận hành các chương trình hỗ trợ theo định hướng thị trường, thiết lập cơ chế cảnh báo sớm để doanh nghiệp kịp thời nhận diện và ứng phó rủi ro.

Về phía doanh nghiệp, phải chuyển từ thế bị động sang chủ động nhận diện thách thức và tìm kiếm giải pháp phù hợp. Các biện pháp kỹ thuật cơ bản như sao lưu dữ liệu, chuyển đổi lên nền tảng điện toán đám mây, sử dụng công cụ bảo mật chuyên nghiệp cần được triển khai thực chất. Doanh nghiệp cần thường xuyên cập nhật kiến thức, nâng cao năng lực ứng phó để không rơi vào thế bị động khi sự cố xảy ra.

Để xây dựng “lá chắn số” vững chắc, an toàn thông tin cần được coi là một cấu phần trong chiến lược phát triển, không phải là chi phí phụ. Đầu tư cho bảo mật chính là đầu tư cho sự ổn định và uy tín lâu dài. Đồng thời, cần chú trọng đào tạo, nâng cao nhận thức cho người lao động, xây dựng văn hóa an toàn thông tin trong nội bộ. Việc chủ động kết nối với các chuyên gia, tổ chức hỗ trợ cũng giúp doanh nghiệp cập nhật thông tin, nhận diện sớm rủi ro và tiếp cận giải pháp phù hợp.

Trong kỷ nguyên số, ranh giới giữa cơ hội và rủi ro ngày càng mong manh. Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, chuyển đổi số là con đường tất yếu, nhưng để đi xa doanh nghiệp cần được trang bị đầy đủ “lá chắn” an toàn. Khi các “vùng lõm” được lấp đầy, các “mắt xích yếu” được củng cố, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ trở nên vững vàng hơn trước biến động, đóng góp tích cực vào sự phát triển của nền kinh tế số quốc gia.

HỒNG ÁNH