840.000 ca tử vong mỗi năm vì rủi ro tâm lý-xã hội tại nơi làm việc. (Ảnh: ILO)

Gánh nặng sức khỏe tinh thần từ môi trường làm việc

Báo cáo toàn cầu mới của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), cơ quan chuyên môn của Liên hợp quốc về lao động và việc làm, chỉ ra rằng các rủi ro tâm lý-xã hội tại nơi làm việc đang góp phần gây ra hơn 840.000 ca tử vong mỗi năm.

Những yếu tố như thời giờ làm việc kéo dài, yêu cầu công việc cao nhưng thiếu tự chủ, bất ổn việc làm hay tình trạng bắt nạt, quấy rối không chỉ ảnh hưởng đến tinh thần mà còn làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, đột quỵ và rối loạn tâm thần, bao gồm tự tử

Không dừng lại ở tổn thất về con người, các rủi ro này còn gây thiệt hại lớn về kinh tế. Ước tính mỗi năm, thế giới mất gần 45 triệu năm sống khỏe mạnh, tương đương 1,37% GDP toàn cầu. Đây là con số phản ánh rõ ràng tác động lan rộng từ cấp độ cá nhân đến toàn bộ hệ thống kinh tế.

Dữ liệu được xây dựng dựa trên việc kết hợp mức độ phổ biến của các yếu tố rủi ro với thống kê sức khỏe toàn cầu từ Tổ chức Y tế thế giới và nghiên cứu Gánh nặng Bệnh tật toàn cầu, cho phép định lượng thiệt hại về sức khỏe lẫn năng suất lao động.

Đáng chú ý, báo cáo cũng chỉ ra mối liên hệ giữa môi trường làm việc tiêu cực với nhiều vấn đề sức khỏe khác như trầm cảm, lo âu, rối loạn giấc ngủ, bệnh chuyển hóa và các bệnh cơ xương khớp. Những hệ lụy này thường tích tụ theo thời gian, khiến chi phí xã hội trở nên ngày càng lớn.

Bảo vệ sức khỏe tinh thần người lao động trong mô hình làm việc mới

Theo Tổ chức Lao động quốc tế, môi trường làm việc tâm lý-xã hội không chỉ được quyết định bởi bản chất công việc mà còn bởi cách tổ chức, quản lý và các chính sách liên quan.

Ba yếu tố chính gồm thiết kế công việc, phương thức quản lý và hệ thống chính sách tổng thể có mối liên hệ chặt chẽ, cùng tạo nên trải nghiệm làm việc của người lao động.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và các mô hình làm việc linh hoạt ngày càng phổ biến, các rủi ro tâm lý-xã hội đang có xu hướng gia tăng và biến đổi phức tạp hơn.

Làm việc từ xa, giám sát bằng công nghệ hay áp lực hiệu suất liên tục có thể làm mờ ranh giới giữa công việc và cuộc sống cá nhân, gia tăng căng thẳng và nguy cơ kiệt sức.

Báo cáo nhấn mạnh việc phòng ngừa rủi ro cần bắt đầu từ cấp tổ chức, thông qua việc điều chỉnh thiết kế công việc, tăng quyền tự chủ cho người lao động, xây dựng hệ thống hỗ trợ và thúc đẩy đối thoại giữa người lao động và người sử dụng lao động.

Giải pháp then chốt là đưa quản lý rủi ro tâm lý-xã hội vào hệ thống an toàn, sức khỏe nghề nghiệp. Khi các yếu tố này được kiểm soát hiệu quả, không chỉ sức khỏe người lao động được cải thiện mà năng suất, khả năng phục hồi và tính bền vững của nền kinh tế cũng được củng cố.

Nguyễn Trung Hiếu